Brandenburskie Główne Archiwum Krajowe

w Poczdamie jest państwową, centralną jednostką organizacyjną działającą na terenie Brandenburgii. Jego zadaniem jest przejmowanie materiałów archiwalnych ze wszystkich instytucji oraz ich sukcesorów prawnych działających na terenie landu. Archiwum buduje most, łączacy przeszłość, teraźniejszość oraz przyszłość, most pomiędzy administrowaniem materiałami archiwalnymi a badaniami naukowymi. Najbardziej wartościowe materiały to dokumenty pergaminowe, dokumentacja aktowa różnych zespołów archiwalnych, mapy, plakaty. Służą one nam do odkrywania historii nie tylko naszego landu, regionu czy miasta, ale też do poznawania historii naszych rodzin. Do głównych zadań Archiwum zaliczamy: przechowywanie, opracowanie, ewidencjonowanie, zabezpieczenie i udostępnianie materiałów archiwalnych. Archiwum regularnie przejmuje do swojego zasobu akta  nieprzydatne do bieżącej pracy z wielu instytucji.

Brandenburskie Główne Archiwum Krajowe w Poczdamie podlega bezpośrednio pod Ministerstwo Nauki, Badań i Kultury Brandenburgii.
Dyrektorem jest Prof. Dr. Klaus Neitmann


Historia Brandenburskiego Głównego  Archiwum Krajowego w Poczdamie >

Najważniesze wydarzenia >

Struktura organizacyjna >

Godziny otwarcia >

Tu znajdziecie przepisy prawne z zakresu archiwistyki

Tu znajdziecie ogólne informacje dla użytkowników i początkujących badaczy

Tu znajdziecie wskazówki do badań historii regionu

Tu znajdziecie wskazówki do ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego

Tu znajdziecie publikacje, które zostały wydane przez  Brandenburskie Główne Archiwum Krajowe w Poczdamie

Tu znajdziecie metody poszukiwań źródłowych i wybranych materiałów archiwalnych  


 

Historia Brandenburskiego Głównego  Archiwum Krajowego w Poczdamie
Brandeburskie Główne Archiwum Krajowe powołano do życia 21 czerwca 1949 r. W tym dniu minister spraw wewnętrznych Landu Brandenburgii wydał zarządzenie o utworzeniu centralnego archiwum państwowego dla Landu w ramach niemieckiej sieci archiwów centralnych. Jego pierwotną siedzibą była Oranżeria w Parku Sanssouci. Jego powstanie nie stanowi początku archiwalnej historii Brandenburgi, jest jednak ważnym punktem zwrotnym w trudnych jego dziejach.

W czasie, kiedy we wszystkich innych prowincjach Prus na poczatku XIX w. wprowadzono gruntowne reformy i utworzono własne archiwa prowincjonalne,  to w Brandenburgii zadanie to zostało przez pruskie Archiwum Centralne w Berlinie zaniedbane. Dopiero w 1883 r. utworzono Brandenburskie Archiwum Prowincjonalne jako oddział wchodzący w skład Pruskiego Tajnego Archiwum Państwowego w Berlinie.

Kiedy w czasie II wojny światowej naloty na Berlin stały sie coraz groźniejsze, w 1942 r. zaczęto przenosić zasób Tajnego Archiwum Panstwowego do dwoch kopalń kolo  Staßfurtu i Schönebeck (Elba) w poźniejszej prowincji Saksonia – Anhalt. Dokumenty Archiwum Prowincjonalnego dotarły niekompletne i ostatnie. W 1945 r. większą część brandenburskiego zasobu aktowego strawił pożar magazynu. Pozostała część utworzyła dziś X Główny Oddział Pruskiego Tajnego Archiwum Państwowego.

Po zakończeniu wojny i podziale Niemiec na strefy okupacyjne Archiwum w Dahlem znalazło się w amerykańskiej strefie i nie mogło realizować dotychczasowych zadań, ponieważ Brandenburgia okupowana była przez wojska radzieckie. Tutaj najpierw w roku 1946 utworzono Archiwum Centralne w Poczdamie dla sowieckiej strefy okupacyjnej, które na przełomie lat 1948/1949 umieszczono we wschodnim skrzydle Oranżerii w Parku Sanssouci. Tutaj także zlokalizowano Brandenburskie Archiwum Krajowe strukturalnie powiązane z Archiwum Centralnym. Dopiero w 1952 r. powołano pierwszego samodzielnego kierownika dla Archiwum Krajowego, zaś w 1955 Centralne Archiwum Państwowej Niemieckiej Republiki Demokratycznej przeniosło sie na ulicę Berlińską w Poczdamie.

Do pierwszych ważnych zadań należalo zabezpieczenie materiałów archiwalnych z registratur brandenburskich urzędów wytworzonych do 1945 r., które podczas działań wojennych i ich następstw zostały poważnie uszkodzone. Pozostałe archiwalia z byłych archiwów prowincjonalnych, znajdujących się na obszarze objętym radziecką władzą okupacyjną należało zabezpieczyć i uporzadkować, by ponownie stały sie dostępne dla badaczy.

Przed podobnym wielkim wyzwaniem poczdamskie Archiwum stanęło po zjednoczeniu Niemiec i utworzeniu Landu Brandenburgia w dniu 3 października 1990. Wtedy ważnym etapem stało sie przejęcie dokumentacji po zlikwidowanych wschodnioniemieckich instytucjach państwowych, by zabezpieczyć roszczenia majątkowe i emerytalno-rentowe osób prześladowanych przez dyktatury nasistowską i komunistyczną po 1945 r.

Brandenburskie Główne Archiwum Krajowe jest dziś centralnym archiwum państwowym Landu Brandenburgii gromądzacym materiały wytworzone przez admnistrację centralną i jej prawnych sukcesorów. Jego cenny zasob obejmuje dziewięć stuleci, począwszy od średniowiecza. Jest to około 13 000 pergaminów i ponad 50 kilometrow bieżących akt oraz 150 000 map i planów stanowiących cenne źródło do dziejów Landu po czasy nam współczesne.

 

Najważniesze wydarzenia:
1883
Powstanie Brandenburskiego Archiwum Państwowego dla Prowincji Brandenburg oraz stolicy Rzeszy  Berlina (od 1931).
do 1945 r.
Brandenburskie Archiwum pozostaje niesamodzielnym oddziałem Tajnego Archiwum Państwowego Fundacji Pruskiego Dziedzictwa Kulturalnego, które było centralnym Archiwum pruskiego panstwa.

1949 (21 lipiec)
powstanie Brandenburskiego Głównego Archiwum Krajowego jako centralnego państwowego archiwum obejmującego terenem działania Brandenburgię, zajmującego się przejmowaniem materiałów archiwalnych ze wszystkich urzędów i instytucji wraz z ich sukcesorami (od 1951 Brandenburskie Archiwum Krajowe, w latach 1965-1990 Archiwum Państwowe w Poczdamie), które mieściło się we wschodnim skrzydle Oranżeri w Parku Sanssouci

od 1992
etapami zaczęła powstawać siedziba Archiwum przy ulicy „Zum Windmühlenberg“ w Poczdamie, dzielnica Bornim.

od 1947 (7 kwietnia)
weszło w życie rozporządzenie o zabezpieczaniu i korzystaniu z materiałów archiwalnych (Brandenburska ustawa archiwalna GVBl. I S. 94 ff ) jako podstawa prawna działania Archiwum 

1999 (19 czerwca)
po raz pierwszy  zorganizowano Dzień Otwarych Drzwi w Archiwum z okazji rocznicy 50 lecia powstania placówki

2003 (wiosna)
zakończenie budowy nowego magazynu wraz z prowizoryczną pracownią naukową oraz przeprowadzka wszystkich archiwaliów do nowej siedziby w Bornim

od 2004
rozbudowa cyfrowego Archiwum Landu Brandenburgii

2009 (wiosna) 
przejęcie nowego magazynu w Parku Nauki w Poczdamie, dzielnica Golm

2010 (wiosna)
Archiwum opuszcza na zawsze pełen tradycji budynek Oranżerii w parku Sanssouci. Pracownia  konserwacji oraz Centrum Metodyczno-Informacyjnego dla archiwistów i bibliotekarzy przenosi się do siedziby w Golm, natomiast zbiory biblioteczne trafiają do Bornim

Po 2013 r.
Pracując w normalnym trybie, w 2013 r. rozpoczęto przebudowę budynku w Golm z zamiarem przeniesienia całego zasobu do nowej placówki.  Prace budowlane prowadzone były przez wlaściciela obiektu,  firme HPC Germany GmbH i jego prezesa Prof. Dr. Hasso Plattnera. Po zakończeniu inwestycji budynek został wynajęty przez rząd Brandenburgii Wydział Nieruchomości z przeznaczeniem na potrzeby  Brandenburskiego Głównego  Archiwum Krajowego w Poczdamie

połowa sierpnia 2015
Po 20 miesiacach prac budowlanych, w połowie sierpnia 2015 r. budnek został przekazany nowemu użytkownikowi: Brandenburskiemu Głównemu Archiwum Krajowemu w Poczdamie  

sierpień 2015 do stycznia 2016
W tym okresie trwa przeprowadzka 50 km dokumentacji aktowej oraz całej załogi do nowej siedziby

koniec lutego 2016
Oddanie starego budynku przy ul. Zum Windmühlenberg w Poczdamie (dzielnica Bornim)

1 marzec 2016 r.
Otwarcie czytelni akt w nowej siedzibie przy ul. Am Mühlenberg 3, 14476 Potsdam OT Golm

7 kwiecień 2016
Oficjalne otwarcie nowej siedziby Brandenburskiego Głównego Archiwum Krajowego w Poczdamie

Dane techniczne nowej siedziby, mieszącej się przy ul. Am Mühlenberg 3, 14476 Potsdam OT Golm

  • 4 piętra, powierzchnia ok. 14.000 m2
  • posiada rezerwę magazynową na najbliższe 15 lat
  • 7 magazynów, z powierzchnią przechowalniczą ok. 69 tys. m.b. oraz dodatkowe miejsce do przechowywania ok. 300 tys. map 
  • regały jezdne, ok. 93 km półek do przechowywania akt
  • dużo technicznych rozwiązań, które ułatwiają pracę w nowoczesnym budynku 
  • Nowoczesny taśmociąg to system transportu zabezpieczonych pojemników do przewozu akt. Obsługuje 13 stacji na 4 piętrach. Łączy wszystkie magazyny w długim na 120 m budynku, obsługuje czytelnię oraz pomieszczenie akcesji.  

Czytelnia

  • Czytelnia przeznaczona jest dla 25 użytkowników oraz posiada dalsze 12 miejsc w ogólnodostępnej dla użytkowników  bibliotece. Miejsca pracy są rozmieszczone na dwóch otwartych galeriach
  • Nowoczesna czytelnia została zaprojektowana przez poczdamskie biuro Architektów Gutheil&Kuhn. Do czytelni prowadzi imponujące wejscie , które wznosi się na wysokość 14 m
  • Skierowany na południe hol został przesłonięty szklaną fasadą. Jest on  klimatyzowany oraz wyposażony w panele akustyczne. Zewnętrzne szyby są zacienione przez ruchome pionowe żaluzje, na których widnieje napis ARCHIWUM.   Wita on już z daleka odwiedzających, widać go nawet z dworca Golm
  • Podręczna biblioteka umieszona jest na dwóch otwartych galeriach. Do dyspozycji użytkowników pozostaje 15 tys. pozycji 
  • w nowej przybudówce znajduje się garderoba dla użytkownikow oraz pomieszenia do wypoczynku 

 Na 2 piętrze znajdują się pomieszczenia techniczne oraz różnego typu pracownie np. pracownia konserwacji, digitalizcji  oraz fotograficzna .

 Na 3 piętrze znajduje sie ok. 400 m kw. powierzchni na którą składają się pomieszczenia konferencyjne, szkoleniowe oraz  wystawowe.     

 Strefa otwarta w całym budynku jest urządzona bez barier, z przeznaczeniem dla ludzi starszych i niepelnosprawnych.

Dane statystyczne  dotyczace BLHA w Poczdamie

  • Zasób: 52.300 m.b. akt
  • z tego 45.000 m.b. akt, 9.000 akt i ksiąg gruntowych 
  • 216.500 map oraz planów

  • 120.000 zdjęć

  • 10.000 dokumentów pergaminowych

  • 120 000 pozycji w zbiorach bibliotecznych

  • W roku przejmowanych jest ok. 550 m.b. materiałów archiwalnych

    Udostępnianie oraz zapytania

    Użytkownicy: ok. 3 330 w roku

    Liczba kwerend oraz pisemnie udzielanych informacji: 15 tys. rocznie

    Bazy danych: wprowadzono łącznie ok. 1,8 rekordów 

  • Liczba pracowników: 60

Struktura organizacyjna
Brandenburskie Główne Archiwum Krajowe w Poczdamie podlega bezpośrednio pod Ministerstwo Nauki, Badań i Kultury Brandenburgii. Struktura organizacyjna Archiwum to Dyrekcja, trzy samodzielne oddziały oraz dziewięc referatów:

Dyrekcja
Zarzadzanie placowką, finansowanie jednostki, sprawy kadrowe, współpraca z mediami

Oddział I
Udostępnianie, zabezpieczanie, przechowywanie i sprawy informatyzacji w Archiwum

Oddział II
Zespoły z obszaru Kurmarchii, Nowej Marchii, Dolnych Lużyc do 1806/1815 jak również Prowincji Brendenburskiej z 1806/18015, centralnego zbioru ksiąg gruntowych, map, pieczęci, herladyka

Oddział III
Zasób od 1945

 

Jak korzystać

Adres do korespondencji

Kontakt: Am Mühlenberg 3, 14476 Potsdam OT Golm

Postadresse: Postfach 600449, 14404 Potsdam

Tel.: 0331 5674-0

Fax: 0331 5674-212

E-Mail: 

Czytelnia akt

Tel.: 0331 5674-270

E-Mail: